عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )

168

ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )

يعنى : شگفتا كه كارى بس شگفت ديدم : خر خاكى خرگوشى را مىراند . حمار القصّار . كسى را كه به سوى بيم و هراس ، و مهمانى و پذيرايى بد مىرود گويند : مانند خر جامه‌شوى است زيرا خر جامه شوى چون گرسنه شود آب مىنوشد و چون تشنه گردد باز آب بنوشد . حمّالة الحطب . لقب امّ جميل دختر حرب ، و خواهر ابو سفيان است كه خداوند دربارهء او فرمود : « تبّت يدا ابى لهب » « 1 » . در زيان كارى به دو مثل زنند و گويند . فلان از حمالة الحطب نيز زيان كارتر است . شاعر گفته : جمعت شيئا و لم تحرز له بدلا * لأنت أخسر من حمّالة الحطب يعنى : چيزى گردآورى امّا براى آن بدلى نتوانستى به دست آورى ، حقا كه تو از حمالة الحطب زيان كارترى . حمّام بوران - حمّام منجاب . حمام الحرم . عرب در آسودگى و نگاهدارى ، به كبوتر حرم مثل زند همان گونه كه به آهوان مكّه مثل زنند و گاه نيز كبوتر مكّه گويند . كثيّر دربارهء آسايش كبوتر و آهوى مكّه گفته : لعن اللّه من يسبّ عليّا * و حسينا من سوقة و امام يأمن الظّبى و الحمام و لايأ * من آل الرّسول عند المقام ! يعنى : نفرين خدا بر هر كه از مردمان كوچه و بازار يا از پيشوايان باد كه على ( ع ) و حسين ( ع ) را دشنام گويد چگونه است كه آهو و كبوتر در مقام كعبه آسوده باشند امّا فرزندان پيامبر آسوده نباشند ! امّا زيباترين و رساترين سخنى كه در تمثّل به كبوتر حرم شنيده‌ام سخن عبدان الاصفهانى است كه گفته : رغيفك فى الأمن يا سيّدى * يحلّ محلّ حمام الحرم فللّه درّك من سيّد * حرام الرّغيف حلال الحرم

--> ( 1 ) - سوره مسد ، 1 .